آلودگی پلاستیک‌های یک ‌بارمصرف ناشی از تحویل آنلاین غذا (OFD) و راهبردی برای کاهش مصرف آن

اپلیکیشن‌های تحویل آنلاین غذا، غذا را تنها با یک کلیک در دسترس قرار داده‌اند و به دلیل حذف دردسرهای مربوط به آشپزی، مورد ترجیح کاربران هستند. صنعت تحویل آنلاین غذا با فراهم کردن امکان رساندن غذا به منازل بدون نیاز به ملاقات حضوری، فرصت‌های جدیدی را برای صاحبان رستوران‌ها و مصرف‌کنندگان ایجاد کرده است ( به شکل1نگاه کنید). از سوی دیگر، محبوبیت این خدمات می‌تواند خطر تولید حجم عظیمی از زباله‌های پلاستیکی را افزایش دهد، زیرا هر سفارش معمولاً با حداقل ۳ تا ۴ ظرف پلاستیکی یک‌بارمصرف همراه است. این الگوهای مصرف پلاستیک موجب می‌شود سالانه ۵۰۰ میلیارد لیوان پلاستیکی یک‌بارمصرف در محل‌های دفن زباله انباشته شوند. به گفته واسارهِلیی، هر دقیقه یک میلیون بطری یا لیوان پلاستیکی یک‌بارمصرف خریداری می‌شود و سالانه تا پنج تریلیون کیسه پلاستیکی در سراسر جهان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

شکل 1. زنجیره ارزش تحویل آنلاین غذا (از ثبت سفارش تا دفع نهایی)

علاوه بر این، همه‌گیری کووید-۱۹ تغییر بی‌سابقه‌ای در عادات مصرفی ایجاد کرد که شامل استفاده گسترده از محصولات پلاستیکی یک‌بارمصرف بود. این همه‌گیری، تقاضای جهانی برای تحویل آنلاین غذا را افزایش داد. بیروتی گزارش داد که بخش‌های تحویل مواد غذایی و وعده‌های آماده در صنعت تحویل آنلاین غذا درآمدی بیش از دو برابر دوران پیش از همه‌گیری داشته‌اند. هو و همکاران گزارش کردند که در ژاپن، صنعت تحویل آنلاین غذا از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ حدود ۲۵ درصد رشد داشته و پیش‌بینی می‌شود از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ نیز ۱۷ درصد دیگر افزایش یابد. فروش صنعت تحویل آنلاین غذا در کره جنوبی طی چهار سال گذشته به طور میانگین ۸۵ درصد رشد داشته و در سال ۲۰۲۰ به فروش ۱۴٫۳ میلیارد دلار آمریکا رسیده است. بوش بیان کرد که در سال ۲۰۱۹، کانادایی‌ها ۴٫۷ میلیارد دلار کانادا برای سفارش آنلاین غذا هزینه کردند و برآورد می‌شود این رقم تا سال ۲۰۲۷ به بیش از ۹۸ میلیارد دلار کانادا برسد. لین و همکاران گزارش دادند که در دوران همه‌گیری کووید-۱۹، صنعت تحویل آنلاین غذا در چین رشد سالانه ۲۰ درصدی را تجربه کرده و درآمد آن از ۳٫۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۵ به ۵۱٫۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۰ افزایش یافته است. امروزه چین بزرگ‌ترین بازار غذای بیرون‌بر در جهان را دارد و اندازه آن بیش از یک‌چهارم صنعت پذیرایی این کشور است. با این حال، صنعت تحویل آنلاین غذا در شهرها و کشورهایی مانند بانکوک، پاکستان، برزیل، هند، اندونزی، نیوزیلند، آفریقای جنوبی، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین، کویت، قطر، بنگلادش، ویتنام، ترکیه، اسپانیا و روسیه نیز در دوره کووید-۱۹ محبوبیت قابل‌توجهی پیدا کرده است. افزون بر این، این آمارها نشان‌دهنده پتانسیل بالای رشد آینده در صنعت تحویل آنلاین غذا هستند. با این حال، این روند رشد سریع نشان نمی‌دهد که اگرچه این بخش در حال توسعه است، اما آثار آن بر جامعه، کشاورزی و اقلیم چندان خوش‌بینانه نیست. این رفتارها بار سنگینی بر سیستم‌های دفع زباله تحمیل می‌کند و منجر به تولید زباله‌های قابل‌توجهی می‌شود که شهرها را آلوده می‌کند، رودخانه‌ها را مسدود می‌سازد، موجب آلودگی خاک می‌شود و حیات‌وحش را تهدید می‌کند.

صنعت تحویل آنلاین غذا در سال‌های اخیر رشد چشمگیری داشته است و اگرچه سفارش غذا گزینه‌ای راحت محسوب می‌شود، اما اثرات آن بر اکوسیستم ما نامناسب است. جانایرو و شا گزارش دادند که خدمات تحویل آنلاین غذا فشار قابل‌توجهی بر اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد، به‌ویژه در زمینه سلامت، اقدام اقلیمی، کار شایسته و رشد اقتصادی، وارد می‌کند. این مطالعه همچنین بیان می‌کند که حجم بالای مصرف خدمات تحویل آنلاین غذا، زباله‌های پلاستیکی را تشدید کرده و آلودگی محیط‌های طبیعی مانند اقیانوس‌ها، منابع آب شیرین و مناطق خشکی را افزایش می‌دهد. مطالعه‌ای درباره اثرات زیست‌محیطی ظروف غذای بیرون‌بر نشان داد که محصولات پلاستیکی یک‌بارمصرف، بدترین نوع بسته‌بندی برای غذای بیرون‌بر هستند و اثرات منفی فراوانی بر محیط‌زیست دارند. ظروف پلاستیکی ساخته‌شده از پلی‌پروپیلن و فوم پلی‌استایرن حدود ۷۵ درصد از کل زباله‌های بسته‌بندی تحویل غذا را از نظر وزنی تشکیل می‌دهند. افزون بر این، هر سفارش تحویل آنلاین غذا به طور متوسط معادل ۱۱۱٫۸۰ گرم انتشار دی‌اکسیدکربن ایجاد می‌کند. بیشترین سهم (۸۶ درصد) از معادل دی‌اکسیدکربن مربوط به تحویل سریع غذا، ناشی از بسته‌بندی‌های پلاستیکی یک‌بارمصرف است. با این حال، گزارش برنامه محیط‌زیست سازمان ملل بیان می‌کند که حدود ۳۶ درصد از کل پلاستیک‌های یک‌بارمصرف تولیدشده، برای بسته‌بندی غذا و نوشیدنی‌ها استفاده می‌شود. انتشار گازهای گلخانه‌ای مرتبط با تولید، استفاده و دفع پلاستیک‌های متداول مبتنی بر سوخت‌های فسیلی پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۴۰ به ۱۹ درصد از بودجه جهانی کربن برسد.

استفاده گسترده و دفع این محصولات به یک نگرانی جهانی تبدیل شده است و استفاده بیش‌ازحد از آن‌ها دولت‌ها را وادار کرده است تا مجموعه‌ای از سیاست‌ها را اجرا کرده یا پلاستیک‌های یک‌بارمصرف را ممنوع کنند. با این حال، پس از استفاده، این اقلام در محل‌های دفن زباله و سایت‌های دپوی پسماند رها می‌شوند و ممکن است وارد رودخانه‌ها، اقیانوس‌ها، خاک و حتی جو شوند.

پلاستیک‌های یک‌بارمصرف مشکلات زیست‌محیطی فراوانی ایجاد کرده‌اند و همچنین پیامدهای بالادستی متعددی ناشی از جامعه مصرف‌گرا وجود دارد که حتی در صورت کاهش چشمگیر زباله‌های پلاستیکی نیز از بین نخواهند رفت. مؤسسه «Competitive Enterprise» گزارش داده است که  بخش عمده زباله‌های پلاستیکی، ناشی از شیوه‌های نامناسب دفع زباله در سطح جهان است. بنابراین، تا حدی می‌توان با بازیافت و بازیابی مناسب، پلاستیک‌های یک‌بارمصرف را از محیط‌زیست حذف کرد. قرار دادن زباله‌های پلاستیکی در چارچوب درست خود، نخستین گام برای بهبود ارتباطات علمی درباره اثرات زیست‌محیطی آن‌هاست. افزون بر این، برای کمک به عموم مردم در ایجاد ارتباط میان مصرف محصولات، مصرف انرژی و پیامدهای زیست‌محیطی بالادستی، ارتباطات علمی باید فراتر از شعار «کاهش، استفاده مجدد و بازیافت» حرکت کند.

مارتین بیان می‌کند که هم دولت‌ها و هم نهادهای مصرف‌کننده باید بر صنایع تولیدی فشار وارد کنند تا شیوه‌های تولید پایدار را به کار گیرند و با کاهش منابع سوخت‌های فسیلی و افزایش گرمایش جهانی، سطح انتشار آلاینده‌ها را کاهش دهند. مصرف‌کنندگان نیز می‌توانند با رد کردن بسته‌بندی‌های پلاستیکی یک‌بارمصرف و انتخاب گزینه‌های قابل‌استفاده مجدد، نقش خود را ایفا کنند. کوچانسکا و همکاران اظهار داشتند که بایو‌پلاستیک‌ها می‌توانند بهترین ماده جایگزین برای بسته‌بندی غذای بیرون‌بر باشند. بایوپلاستیک‌ها را می‌توان با استفاده از ضایعات غذایی تولید کرد که محرک مهمی برای تحول در تولید پلاستیک‌های مشتق‌شده از نفت به شمار می‌رود.

1404/10/30

منبع : Liu, Q., Chen, Z., Chen, Y., Yang, F., Yao, W., & Xie, Y. (2021). Microplastics and nanoplastics: emerging contaminants in food. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 69(36), 10450-10468.

This post is also available in: English