تاثیرات نامطلوب میکروپلاستیک ها بر اندام های تولید مثلی و جنین

میکروپلاستیک ها در همه جا در محیط زیست یافت می شوند و می توانند به راحتی توسط موجودات زنده جذب شوند و متعاقباً از طریق زنجیره غذایی منتقل شوند (Horton et al 2017؛  Rillig et al 2017). سه مسیر وجود دارد که بدن انسان از طریق آنها در معرض میکروپلاستیک ها قرار می گیرد: استنشاق ذرات پلاستیک موجود در هوا، بلع غذا و آب آلوده به میکروپلاستیک و تماس پوستی با ذرات پلاستیکی که از سد پوست می گذرند (et al Parta 2020). تخمین زده می شود که یک فرد در سال در معرض 74 تا 121 هزار ذره میکروپلاستیک قرار می گیرد که بلع و استنشاق راه های اصلی ورود به بدن انسان در نظر گرفته می شود (Cox et al 2019) . تحقیقات اخیر نشان داده است که میکروپلاستیک های راه یافته به بدن بر قسمت های مختلف از جمله سیستم تولید مثلی تأثیر می گذارد و این مسئله، احتمالا با ناباروری انسان، که یک مشکل بهداشت جهانی است، مرتبط می باشد.

اثرات نامطلوب تولید مثلی در پستانداران نر به دنبال مواجهه با میکروپلاستیک ها با اندازه های مختلف و با مدت زمان متفاوت از طریق مواد خوراکی مشاهده شده است. به عنوان مثال، قرار گرفتن میکروپلاستیک ها در معرض دهان جوندگان نر، منجر به تجمع این مواد در داخل بیضه (Amereh et al 2020)، همراه با اختلال در اپیتلیوم منی ساز ( Jin et al 2020) می شود که میزانی از استرس اکسیداتیو موضعی و اختلال عملکرد میتوکندری ( Liu et al 2023)، و بیان بیش از حد التهابی در بیضه را ایجاد کرده است (Hou et al 2021).

در هر دو مدل موش خانگی و موش صحرایی، مواجهه خوراکی با میکروپلاستیک ها منجر به تجمع این ذرات در بافت رحم (Liu et al 2021) و در بخش‌های مختلف تخمدان، از جمله در فولیکول‌های در حال رشد می‌شود (Haddadi et al 2022). تخمدان‌های این جوندگان در معرض کاهش وزن، کاهش بیان پروتئین‌های اسکلت سلولی و تغییر دینامیک فولیکول‌ها با کاهش تعداد فولیکول‌های در حال رشد و بالغ و افزایش فولیکول‌های آترتیک و کیستیک را نشان می‌دهند (et al Haddadi 2022) (شکل 3). میکروپلاستیک ها اخیراً در مایع فولیکولی بیماران تحت درمان باروری شناسایی شده اند (Grechi et al 2023).

میکروپلاستیک ها باعث تجمع گونه های فعال اکسیژن (ROS) در سیستم های تولید مثلی می شود. این ذرات منجر به آپوپتوز سلول های فولیکولار، کاهش ظرفیت تخمدان و کاهش تولید تخمک در سیستم تولید مثلی زنان از طریق مسیرهای سیگنالینگ Wnt / β کاتنین و NLRP3 / Caspase 1 مربوط به ROS می شود. علاوه بر این، میکروپلاستیک ها از طریق مسیرهای سیگنالینگ Nrf2 / HO 1 / NF κB، p38 MAPK و MAPK / Nrf2 مربوط به ROS، باعث اختلال در یکپارچگی سد خونی بیضه، ناهنجاری بیضه، اختلال عملکرد اسپرماتوژنز و کاهش تعداد اسپرم در سیستم تولید مثل مردان می شود (Yuan et al 2022).

میکروپلاستیک ها ممکن است حاوی مواد افزودنی مانند BPA (بیس فنول A) باشند که می توانند به عنوان مختل کننده غدد درون ریز عمل کنند. ترکیب BPA به عنوان یک آنتاگونیست استروژن عمل می کند. می تواند به گیرنده های استروژن و آندروژن متصل شود، بنابراین در استروئیدزایی در سلول های لیدیگ تداخل ایجاد می کند. شواهد زیادی مبنی بر تأثیر BPA بر باروری زنان و مردان در دسترس است (et al Žalmanová 2017).  وجود میکروپلاستیک در روده حیوانات پرورشی از جمله انواع دام و آبزیان می تواند باعث تغییراتی در سلامت روده شود. این می تواند به طور غیرمستقیم بر جذب مواد مغذی و سلامت کلی موجود تأثیر بگذارد و به شکل بالقوه بر کارایی تولید مثل تأثیر بگذارد (Sá et al 2018).  مطالعات روی مدل های آّبزی و جوندگان به روشنی نشان داده است که ذرات میکروپلاستیک می توانند از طریق سیستم گردش خون به اندام های مختلف از جمله غدد جنسی وارد شوند (Yang et al 2023)

مکانیسم زیربنایی سمیت اندام های تولید مثلی از طریق میکروپلاستیک ها

اخیرا ذرات میکروپلاستیک‌ در بافت جفت انسان (Amereh et al 2023)، مدفوع جنین ( Liu et al 2023)، مایع آمنیوتیک (Halfar et al 2023) و اولین مدفوع نوزاد (Zhang et al 2021) شناسایی شده‌اند که نشان دهنده مواجهه مستقیم با جنین بوده و نگرانی‌هایی را در مورد مسمومیت رشد و عواقب سلامتی طولانی مدت برای جنین ایجاد می‌کنند. ترکیبی از مطالعات آزمایشگاهی حیوانی و انسانی نشان می‌دهد که جذب میکرو-نانوپلاستیک هایی با  اندازه کوچکتر و غلظت بیشتر از طریق سلول‌های جفتی افزایش می‌یابد (Dusza et al 2022).

تأثیر بالقوه میکرو و نانوپلاستیک ها بر تولید مثل زنان و زندگی جنین و نوزاد

منبع:

تاثیر کشاورزی مدرن روی باروری: تهدیدات میکروپلاستیک ها برای انسان، دام، طیور و آبزیان (هادی زاده و موسوی فر، 1404)، سومین همایش بین المللی و چهارمین همایش ملی کشاورزی، محیط زیست و امنیت غذایی